Mukhyamantri Saur Krushi Pump Yojana
महाराष्ट्रातील शेतकरी आजही सिंचनासाठी अनेक अडचणींना सामोरे जात आहेत. वीजेच्या अपुरव्या पुरवठ्यामुळे अनेक वेळा शेतीच्या कामावर प्रतिकूल परिणाम होतो. विशेषतः ग्रामीण आणि दुर्गम भागात अजूनही अनेक शेतकऱ्यांकडे वीज जोडणी उपलब्ध नाही. यामुळे सिंचनासाठी डिझेल पंपांवर अवलंबून राहावे लागते, ज्याचा खर्चही जास्त आणि पर्यावरणावर परिणाम करणारा असतो.
या समस्येचा शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक उपाय म्हणून महाराष्ट्र शासनाने Mukhyamantri Saur Krushi Pump Yojana सुरू केली आहे. या योजनेच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना सौरऊर्जेवर चालणारे कृषी पंप अनुदानावर उपलब्ध करून दिले जात आहेत. हे पंप शेतकऱ्यांना दिवसा सिंचनासाठी आवश्यक वीज स्वच्छ आणि सतत उपलब्ध करून देतात.
Mukhyamantri Saur Krushi Pump Yojana ही केवळ वीजपुरवठ्याचे साधन नसून, ती शेतकऱ्यांच्या सशक्तीकरणाचे आणि पर्यावरणसंवर्धनाचे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. या योजनेमुळे शेतीच्या उत्पादनात वाढ, खर्चात बचत आणि ग्रामीण भागाचा सर्वांगीण विकास साधता येतो.
प्रकल्पाचे उद्दिष्टे :
Mukhyamantri Saur Krushi Pump Yojana Project Objectives
-
शेती पाण्यासाठी दिवसा वीज उपलब्ध करून देणे
शेतकऱ्यांना दिवसा सतत व स्थिर वीजपुरवठा मिळावा, जेणेकरून पाणी पंपिंग कार्यक्षमता वाढेल आणि शेतीच्या कामात सोय होईल. -
सिंचन क्षेत्राला वीज सबसिडीच्या ओझ्यातून मुक्त करणे
कृषी क्षेत्रासाठी स्वतंत्र वीज उपाययोजना उभारून वीज वितरण कंपन्यांवरील सबसिडीचा आर्थिक भार कमी करणे. -
व्यावसायिक व औद्योगिक ग्राहकांवरील क्रॉस सबसिडीचा भार कमी करणे
वीज दरात संतुलन राखण्यासाठी व औद्योगिक विकासाला चालना देण्यासाठी या ग्राहकांवरील अतिरिक्त भार कमी करणे. -
प्रदूषण कमी करण्यासाठी डिझेल पंपांची जागा वीज पंपांना देणे
पर्यावरणपूरक पर्याय उपलब्ध करून डिझेलवरील पंप बंद करणे, ज्यामुळे हवेतील प्रदूषण आणि हरितगृह वायूंचे प्रमाण कमी होईल.
लाभार्थी निवड निकष (3 HP आणि 5 HP सोलर पंपासाठी)
Mukhyamantri Saur Krushi Pump Yojana Beneficiary Selection Criteria
-
शाश्वत पाण्याच्या स्रोतासह शेती असलेल्या शेतकरी.
-
शेतकऱ्यांकडे पारंपरिक वीज कनेक्शन नसावे.
-
-
५ एकरपर्यंत शेती असलेल्या शेतकऱ्यांना 3 HP पंपसाठी पात्रता.
-
५ एकरांपेक्षा जास्त शेती असलेल्या शेतकऱ्यांना 5 HP किंवा 7.5 HP पंपसाठी पात्रता.
-
-
यापूर्वी कोणत्याही योजनेअंतर्गत वीज जोडणी मिळालेली नसावी.
-
दुर्गम व आदिवासी भागातील शेतकऱ्यांना प्राधान्य.
-
वन विभागाकडून NOC न मिळाल्यामुळे ज्यांची गावे अद्याप वीजविहीन आहेत, अशा गावातील शेतकऱ्यांना प्राधान्य.
-
धडक सिंचन योजनातील लाभार्थी शेतकरी.
-
जे शेतकरी नवीन शेती पंपसाठी वीज जोडणीसाठी अर्जदार आहेत, पण अद्याप पैसे भरूनही वीज मिळालेली नाही.
7.5 HP सोलर पंपासाठी विशेष निवड निकष
-
पाण्याचा स्रोत फक्त विहीर किंवा कूपनलिका (ट्यूबवेल) असावा.
-
GSDA द्वारे ज्या गावांमध्ये विहिरी/ट्यूबवेल्स Over-exploited, Exploited किंवा Partially Exploited म्हणून वर्गीकृत आहेत, अशा ठिकाणी सौर पंप दिला जाणार नाही.
-
Safe Watershed क्षेत्रात (जिथे जलविकसन/उपसा टप्पा 60% पेक्षा कमी आहे) येणाऱ्या गावातील लाभार्थ्यांनाच सौर पंप दिला जाईल.
-
दगडाळ भागातील बोरवेलसाठी सौर पंप दिला जाणार नाही.
-
पाण्याच्या स्रोताची खोली 60 मीटरपेक्षा अधिक नसावी.
श्रेणीनुसार लाभार्थी योगदान
(Mukhyamantri Saur Krushi Pump Yojana Beneficiary Contribution):
| श्रेणी | लाभार्थीचा वाटा | 3 HP साठी | 5 HP साठी | 7.5 HP साठी |
|---|---|---|---|---|
| सर्वसाधारण | 10% | ₹16,560/- | ₹24,710/- | ₹33,455/- |
| अनुसूचित जाती (SC) | 5% | ₹8,280/- | ₹12,355/- | ₹16,728/- |
| अनुसूचित जमाती (ST) | 5% | ₹8,280/- | ₹12,355/- | ₹16,728/- |